+31 (0)165 74 60 15

×

Belemmerende overtuigingen: waarom strategie pas werkt als gedrag volgt

Veel strategieën zijn inhoudelijk sterk. Heldere keuzes, scherpe doelen, goede plannen. En toch gebeurt er… weinig. Niet omdat mensen het niet begrijpen, maar omdat gedrag niet automatisch meebeweegt.

Strategie wordt pas realiteit wanneer leiders niet alleen richting geven, maar ook zichtbaar maken wat gedrag stimuleert én wat het tegenhoudt.

Waarom strategie vaak strandt in de praktijk

In veel organisaties blijft strategie hangen op papier. Afspraken worden niet nagekomen, eigenaarschap blijft uit en oude patronen blijven dominant.

De oorzaak ligt zelden in onwil. Wat we veel in de praktijk zien is dat het vaak belemmerende overtuigingen zijn die bepalen of mensen in beweging komen — of juist niet.

Leiderschap vraagt dagelijks voorbeeldgedrag

Gedragsverandering begint niet met een presentatie, maar met gedrag. Als leider sta je continu in de etalage. Wat jij doet, bepaalt de norm.

Wil je meer eigenaarschap?
Dan moet je het zelf nemen.

Wil je openheid en leren van fouten?
Dan moet jij als eerste kwetsbaar durven zijn.

Deze manier van leiden noemen wij inspireren als een haas: je loopt voorop, bepaalt het tempo en laat het gewenste gedrag zien voordat je het van anderen vraagt. Pas daarna volgt het gesprek. Inspireren komt vóór communiceren.

Praktijkvoorbeeld
Een leidinggevende wil dat zijn team actiever feedback vraagt. In plaats van dit te agenderen, vraagt hij zelf in elk overleg expliciet om feedforward. Binnen enkele weken nemen anderen dit gedrag vanzelf over.

Natuurlijk helpt het wanneer jij als leider zelf het gedrag laat zien dat je van je team verwacht. Maar voorbeeldgedrag alleen is vaak niet genoeg om medewerkers dit gedrag ook daadwerkelijk te laten vertonen. Dat vraagt om meer regie: je moet als leider begrijpen welke belemmerende overtuigingen medewerkers hebben en hoe die hen tegenhouden om in beweging te komen.

Wat zijn belemmerende overtuigingen?

Belemmerende overtuigingen zijn gedachten die mensen onbewust beperken in hun gedrag. Ze klinken vaak als:

  • “Dat werkt hier toch niet.”
  • “Ik ben hier gewoon niet zo goed in.”
  • “Als ik dit zeg, krijg ik gedoe.”
  • “Onze klanten zitten hier niet op te wachten”

Deze overtuigingen voelen logisch, maar sturen gedrag op een manier die resultaten ondermijnt.

Hoe belemmerende overtuigingen gedrag sturen

Belemmerende overtuigingen volgen een vast patroon:

belemmerende overtuigingen

gebeurtenis gedachte gevoel gedrag resultaat

Als leider zie je meestal alleen het gedrag. Maar zolang je alleen dát corrigeert, verandert er weinig. De echte hefboom zit in de gedachte daaronder.

Praktijkvoorbeeld
Een medewerker stelt klantgesprekken steeds uit.
Gedrag: vermijden.
Onderliggende overtuiging: Ik ga dit toch niet goed doen.
Gevolg: stress, half werk en matige resultaten.

Zolang deze overtuiging blijft bestaan, verandert het gedrag niet.

Hoe je als leider beweging creëert

Effectieve leiders helpen medewerkers hun overtuigingen zichtbaar te maken én te kantelen. Dat doe je in drie stappen:

  1. Analyseren
    Maak samen het patroon helder: wat gebeurde er, wat dacht je, wat voelde je, wat deed je?
  2. Verbeelden
    Stel de vraag: stel dat deze gedachte je minder zou tegenhouden — wat zou er dan anders gaan?
  3. Uitdagen en ontwikkelen
    Help de medewerker kiezen voor een helpende gedachte die wél beweging en eigenaarschap stimuleert.

Zo verschuift de focus van corrigeren naar ontwikkelen en helpen realiseren.

Omgaan met belemmerende overtuigingen

Voorbeeld:

Soms nemen medewerkers hun gedachten aan als waarheid, waardoor ze zichzelf onbewust afremmen in hun gedrag. Een bekend voorbeeld is de belemmerende overtuiging dat een medewerker een klant niet proactief benadert, omdat hij denkt dat de klant daar niet op zit te wachten.

Als leider of coach onderzoek je eerst hoe de medewerker tot deze conclusie is gekomen. Vervolgens help je hem om te verkennen wat mogelijke reacties van de klant kunnen zijn en wat in het ergste geval zou kunnen gebeuren. Daarna nodig je de medewerker uit om te toetsen of zijn aannames overeenkomen met de praktijk. Daarbij geef je expliciet aan dat hij geen resultaat hoeft te behalen. Het enige doel is dat hij het gedrag laat zien en de ervaring opdoet.

Je bereidt de medewerker voor op verschillende mogelijke reacties en bespreekt hoe hij daarop kan reageren, zodat hij de actie altijd met een goed gevoel kan afronden.

Stimuleer de medewerker om direct na de actie naar jou terug te koppelen hoe hij het heeft ervaren. In veel gevallen blijken de reacties positiever dan vooraf werd verwacht. Stel als leider vervolgens de vraag: Wat heb je van deze ervaring geleerd?

Belemmerende overtuigingen doorbreek je niet alleen door erover te praten. Een (positieve) ervaring heeft vaak een veel grotere impact dan een goed gesprek over het onderwerp.

Bekijk ook Intenza succesfactor video doorbreek belemmerende overtuigingen.

Belemmerende overtuigingen doorbreken is leiderschap

Strategie landt niet via slides, maar via mensen. En mensen bewegen pas wanneer:

  • leiders het gewenste gedrag zichtbaar voorleven;
  • én belemmerende overtuigingen bespreekbaar worden gemaakt.

Wie strategie serieus neemt, investeert dus dagelijks in voorbeeldgedrag én in het doorbreken van mentale blokkades. Dáár ontstaat echte uitvoering.

Voorbeeld:

Medewerkers van een luchtvaartmaatschappij stonden aanvankelijk sceptisch tegenover het voorstel van de directie om producten proactief onder de aandacht te brengen bij passagiers. Veel crewleden waren ervan overtuigd dat passagiers hier niet op zaten te wachten en dat zij wel zelf zouden aangeven als ze iets nodig hadden.

De directie besloot deze aanname te toetsen. Op meerdere vluchten werden passagiers bij de bagageband gevraagd of zij het op prijs zouden stellen wanneer medewerkers tijdens de vlucht actief eten en drinken zouden aanbieden. Tot verrassing van vrijwel alle medewerkers gaf bijna 95% van de passagiers aan dat prima te vinden. Ze zaten toch langere tijd in het vliegtuig en konden altijd aangeven wanneer ze geen behoefte hadden.

Deze reacties werden vastgelegd op video en in een korte compilatie getoond bij de start van een opleiding. Het effect was groot: bij vrijwel alle medewerkers werd de belemmerende overtuiging doorbroken. Niet omdat de directie dat zei, maar omdat de klant het zelf liet zien en horen.

 

Wil je strategie écht laten landen in gedrag?

Schrijf je in voor de online Masterclass en versterk je leiderschapsvaardigheden.

Online Masterclass



Samenvatting

Strategie krijgt pas waarde als gedrag volgt. In de praktijk worden strategieën vaak geremd door belemmerende overtuigingen die onbewust gedrag sturen. Door als leider voorbeeldgedrag te tonen én overtuigingen bespreekbaar te maken, ontstaat echte beweging en uitvoering.

Veelgestelde vragen over belemmerende overtuigingen en gedrag

Belemmerende overtuigingen zijn gedachten die mensen onbewust beperken in hun gedrag. Ze klinken logisch, maar zorgen ervoor dat mensen situaties vermijden, minder initiatief nemen of onder hun potentieel blijven presteren.
Omdat overtuigingen gedrag sturen. Als medewerkers denken “dit werkt hier toch niet” of “ik kan dit niet goed”, ontstaat twijfel of vermijdgedrag. Daardoor komt strategie niet tot uitvoering, ook al is die inhoudelijk sterk.
Je herkent ze vaak aan terugkerende uitspraken zoals: “Dat heeft hier geen zin.” “Zo doen we dat nu eenmaal.” “Ik ben daar niet het type voor.” Ook uitstelgedrag, afwachten of steeds dezelfde fouten maken zijn signalen van onderliggende overtuigingen.
Voorbeeldgedrag laat zien dat ander gedrag mogelijk én veilig is. Wanneer leiders zelf het gewenste gedrag laten zien, verlagen zij mentale drempels bij medewerkers. Inspireren komt vóór communiceren.
Door niet direct op gedrag te sturen, maar eerst het denkpatroon zichtbaar te maken. Effectieve leiders werken met drie stappen: analyseren, verbeelden en uitdagen & ontwikkelen. Zo ontstaat eigenaarschap en beweging. Belemmerende overtuigingen doorbreek je niet alleen door erover te praten. Een (positieve) ervaring heeft vaak een veel grotere impact dan een goed gesprek over het onderwerp.
Dan verandert er meestal weinig. Gedrag is het gevolg van overtuigingen. Zolang de overtuiging blijft bestaan, keert het oude gedrag terug — vaak in een andere vorm.
Voor leidinggevenden, managers en teamleiders die merken dat strategie, verandering of eigenaarschap stagneert en willen begrijpen hoe gedrag en overtuigingen dat beïnvloeden.